Związki triterpenowe do jakich należą betulina i kwas ursolowy stanowią duża grupę szeroko rozpowszechnionych w przyrodzie substancji chemicznych. Coraz większe zainteresowanie produktami pochodzenia naturalnego skłoniło wielu naukowców do intensywnych poszukiwań substancji pochodzenia roślinnego, stanowiących cenne surowce w przemyśle farmaceutycznym czy kosmetycznym.

Betulina występuje w drzewach i krzewach z rodziny Betulaceae (brzozowate): brzoza - Betula, olcha - Alnus, grab Carpinus, leszczyna - Corylus. Głównym surowcem do jej pozyskiwania jest wierzchnia warstwa kory brzozowej. Jako substancja lecznicza wykorzystywana jest od połowy XIX wieku kiedy to została odkryta. Stosowana jest zarówno jako składnik kosmetyków jak i doustnych preparatów wzmacniających układ odpornościowych. Zapobiega powstawaniu cellulitis, silniej niż witamina C pobudza syntezę kolagenu i elastyny w skórze, chroni przed wolnymi rodnikami i czynnikami rakotwórczymi oraz przyśpieszającymi starzenie skóry. Posiada również właściwości przeciwzapalne, reguluje gospodarkę lipidową i wodną skóry.

Betulina jest naturalnym antyoksydantem i regulatorem wydzielania łoju. Niszczy bakterie, wirusy, grzyby. Poprawia ukrwienie skóry, reguluje koloryt. Istnieje wiele publikacji opisujących farmakologiczne działanie betuliny oraz półsyntetycznych pochodnych. Istotną cechą przemawiającą za zastosowaniem betuliny w produktach kosmetycznych czy farmaceutycznych jest brak toksyczności oraz hipoalergiczność.

Kwas ursolowy, podobnie jak inny triterpenoid pentacykliczny, kwas oleanolowy, występuje powszechnie u roślin klasy dwuliściennych, we wszystkich częściach rośliny, to jest w korzeniu, łodydze, liściach, kwiatach, owocach i nasionach. Związki te występują w wielu roślinach kosmetycznych, między innymi w: mącznicy lekarskiej, szałwii lekarskiej, zielu barwinka, rozmarynie, melisie, czarnej jagodzie, czarnym bzie, mięcie pieprzowej, lawendzie, oregano, tymianku oraz w owocach głogu, pędach chmielu i zielu jemioły. Przez długi okres czasu uważano, że nie wykazują żadnej aktywności leczniczej.

Kwas ursolowy i jego sole sodowe i potasowe były używane jedynie jako emulgatory. Po dokładnych badaniach okazało się jednak, że jest to również związek o bardzo cennych właściwościach przeciwzapalnych, przeciwobrzękowych, przeciwnowotworowych (chroni przed rakiem skóry), przeciwwirusowych i antybakteryjnych. Podobnie jak kwas glicerytynowy jest przeciwutleniaczem. Przyspiesza regenerację skóry zniszczonej przez promienie ultrafioletowe, działa przeciwobrzękowo. Wykazuje przy tym bardzo niską toksyczność, nie podrażnia ani nie uwrażliwia skóry. Stał się więc bardzo użytecznym związkiem czynnym, wykorzystywanym w kosmetykach Kwas ursolowy i jego pochodne wpływają na poprawę zdrowia skóry i włosów. Tworzą na powierzchni skóry tłuszczo oporną warstwę, podobnie jak to czynią woski owocowe. Kwas urosolowy powinien być używany w kosmetykach pielęgnujących skórę przedwcześnie się starzejącą (ulegającą fotostarzeniu). Chroni przed powstawaniem zmarszczek, spłyca już istniejące, wybiela plamy starcze oraz poprawia strukturę kolagenu skóry, przez co zwiększa jej sprężystość.
betulina
statystyka